Powrót krwi żylnej w kończych dolnych w zdrowych żyłach

Układ żylny przenosi „zużytą“ krew (do 7000 litrów dziennie) do serca. W naczyniach żylnych kończyn dolnych, które muszą przepompować krew w kierunku przeciwstawnym do siły ciężkości (tj. do góry) istnieją dwa układy utrzymujące właściwy kierunek przepływu krwi: system zastawek żylnych oraz tak zwana “pompa mięśniowa”.

Zastawki żylne

Żyły posiadają zastawki w kształcie żagielków, które spełniają funkcję zaworów zwrotnych. Gdy żyła jest „napięta“, możliwy jest swobodny przepływ krwi do serca poprzez otwarte zastawki. Gdy żyła jest „rozprężona“, zastawki zamykają się, zapobiegając cofaniu się przepompowanej do góry krwi.

“Pompa mięśniowa”

“Pompa mięśniowa” znacząco wspomaga przenoszenie krwi z powrotem do serca. Podczas wykonywania ruchu dochodzi do skurczu mięśni otaczających żyły. Napięte mięśnie powiększają swoją objętość i wypychają krew z żył w kierunku serca. Gdy mięśnie rozkurczają się, zasysają krew, którą podczas następnego skurczu przepompowują ponownie w kierunku serca. W pracy układu „pompy mięśniowej“ uczestniczą wszystkie elementy kończyny dolnej: palce, część podeszwowa stopy, staw skokowy, kolanowy oraz łydka i udo. Poprzez ruch i napinanie poszczególnych grup mięśniowych, można uzyskać znaczącą poprawę powrotu żylnego do serca.

Odciążenie kończyn dolnych podczas siedzenia i stania

Należy wykorzystać każdą okazję, aby podczas dłuższego okresu siedzenia lub stania zmieniać pozycję kończyn dolnych, a tym samym uaktywniać pracę mięśni. Podczas dłuższego stania wskazane jest wykonywanie aktywności poprzez np.:

• naprzemienne poruszanie stopami,
• wspinanie się na palce i opadanie na pięty.

Podczas siedzenia można wykonywać następujące ćwiczenie:
prostować nogi opierając się na piętach i podciągać czubki palców stóp do góry, a następnie opuścić palce do dołu dotykając podłogi. Zmieniające się podczas takiego ćwiczenia napięcie mięśni łydki pobudza „pompę mięśniową“ i zapewnia właściwy przepływ krwi w naczyniach żylnych.

Siedząc należy dbać, aby żyły nie były uciśnięte.

Spacer uruchamia “Pompę mięśniową” łydek

Jeśli to jest możliwe, należy jak najczęściej korzystać ze spacerów na świeżym powietrzu. Aby ruch był przyjemny i nie sprawiał dolegliwości, warto zaopatrzyć się we właściwy ubiór i obuwie. Spacerowanie to naturalna metoda ćwiczenia mięśni nóg. W ten sposób pobudzamy „pompę mięśniową“ łydek, nie obciążając nadmiernie układu stawowego. W ten sposób także, pobudzane są: układ krążenia i układ oddechowy, zapewniając tym samym lepsze zaopatrzenie organizmu w tlen.

Ponadto praca przepony podczas głębokiego oddychania dodatkowo wymusza powrót krwi żylnej. W czasie wdechu przepona rozciąga się w kierunku jamy brzusznej, ciśnienie w jamie brzusznej zwiększa się, zaś przepływ żylny z kończyn dolnych zmniejsza się. Podczas wydechu przepona przesuwa się z powrotem w kierunku klatki piersiowej, ciśnienie w jamie brzusznej zmniejsza się i powstaje efekt ssący, przesuwający krew żylną z obszaru kończyn dolnych do jamy brzusznej i dalej w kierunku serca.

Wygodny strój, nie ograniczający ruchów zapewnia swobodę poruszania i umożliwia głebokie oddychanie.

Ćwiczenia gimnastyczne

Codzienne ćwiczenia przyczynają się do prawidłowego przepływu krwi. Dzięki nim ulegają wzmocnieniu mięśnie kończyn dolnych, a tym samym poprawia się wydolność żylna.

Ćwiczenie 1

Ćwiczenie rozpoczynamy w pozycji leżącej na plecach. Podciągamy prawą nogę zgiętą w kolanie do klatki piersiowej. Obejmujemy prawą dłonią stopę, następnie prostujemy nogę w kolanie jednocześnie przesuwając dłoń, wywierając lekki ucisk wzdłuż kostki, podudzia i uda. W taki sam sposób „masujemy” lewą kończynę dolną. Ćwiczenie powtarzamy 5 razy.

Ćwiczenie 2

Leżymy rozluźnieni na plecach z rękoma założonymi za głową. Podciągamy obie nogi zgięte w kolanach do klatki piersiowej. Prostujemy prawą kończynę dolną pionowo do góry, a następnie opuszczamy wyprostowaną powoli na podłogę. To samo wykonujemy z lewą kończyną dolną. Ćwiczenie powtarzamy 5 razy.

Ćwiczenie 3

Leżymy płasko na plecach, ręce wyprostowane bocznie wzdłuż tułowia. Podnosimy obie nogi do góry i „pedałujemy” w powietrzu (jak na rowerze). Kolana powinny znajdować się jak najbliżej klatki piersiowej, a nogi prostowane jak najwyżej pionowo do góry. Ćwiczenie należy wykonywać około 20 sekund.

Ćwiczenie 4

Leżymy wyprostowani na plecach, ręce założone za głową. Prostujemy palce stóp, na zmianę prawej i lewej nogi, jak najdalej w kierunku podłogi następnie zginamy do góry. Ćwiczenie powtarzamy około 20 razy.

Ćwiczenie 5

Leżąc na plecach podnosimy kończyny dolne pionowo do góry. Zakreślamy stopami małe okręgi (na zmianę na zewnątrz i do środka). Ćwiczenie można wykonywać z nogami leżącymi płasko na podłodze. Powtarzamy je kilkakrotnie.

Prawidłowa masa ciała pomaga uniknąć dolegliwości żylych

Nogi muszą unieść cały ciężar naszego ciała. Nie będą się zbyt szybko męczyły, jeśli obciążenie będzie mniejsze. Indeks Masy Ciała (BMI – Body Mass Index) uwzględnia stosunek pomiędzy wagą a wzrostem. Mówi nam, czy nasza waga mieści się w akceptowalnych granicach, czy też mamy nadwgę. Prawidłowa wartość Indeksu Masy Ciała dla mężczyzny powinna oscylować w granicach 20-25, zaś dla kobiety w granicach 19-24.

Inne

Dobra forma dzięki właściwemu odżywianiu

Całodzienny jadłospis powinien zawierać posiłki urozmaicone, bogate w potrawy lekkostrawne. Spożywanie produktów zawierających witaminy, sole mineralne i substancje resztkowe znacząco poprawia jakość życia. Warto od czasu do czasu zjeść ryż zamiast makaronu, kawałek ryby lub sztukę soczystego, chudego mięsa, krótko pieczonego lub grilowanego. Pierwszeństwo należy się potrawom obfitującym w błonnik takim jak: świeże warzywa, sałatki, owoce i surówki. Jadłospis należy uzupełnić o jogurty, twarożki, zsiadłe mleko i maślankę. Należy całkowicie zaprzestać palenia tytoniu.

Podczas długich podróży należy pamiętać o ryzyku zatorowo-zakrzepowym

Wielogodzinny brak ruchu spowodowany siedzeniem, np.: w samochodzie, autobusie lub samolocie spowalnia przepływ krwi i zwiększa niebezpieczeństwo wytworzenia się zakrzepicy naczyniowej. 90% wszystkich zakrzepów powstaje w naczyniach żylnych kończyn dolnych i miednicy. Wśród pacjentów z wześniej uszkodzonymi żyłami ryzyko powstania zakrzepicy żylnej w czasie długiej podróży jest jeszcze większe.

W celu oceny ryzyka zakrzepicy, zaleca się przed długą podróżą skorzystanie z porady lekarskiej i ustalenie konieczności zastosowania dodatkowych środków zapobiegawczych. Może się okazać, iż wskazane jest założenie na czas podróży pończoch uciskowych lub w przypadku dużego ryzyka, zastosowanie profilaktyki farmakologicznej.

• Należy pić dużo płynów, ale nie alkoholu.
• Korzystać z dostępnej przestrzeni dla nóg i dużo poruszać stopami.
• Starać się często przyjmować pozycję stojącą lub, gdy to możliwe robić przerwy (np. podczas podróży samochodem).

W leczeniu chorób naczyń żylnych kończyn dolnych wspomagającą rolę odgrywają preparaty do stosowania miejscowego zawierające heparynoidy (np. Hirudoid^®), jak i produkty zawierające szereg innych składników pochodzenia roślinnego. HIRUDOID^® w postaci maści lub żelu dostępny jest w każdej aptece bez recepty.